जुम्लाको गुठीचौर गाउँपालिकामा पाँच वटा स्वास्थ्य संस्था रहेका छन् । प्रसुति गृहसहित तीन वटा स्वास्थ्य चौकी र दुई वटा आधारभुत स्वास्थ्य केन्द्र रहेका छन् । यी स्वास्थ्य संस्थामा जीवनजलसमेत अभाव देखिएको छ । अहिले बर्खाको माैसम साउन र भदौँ महिनामा पानी धमिलो हुने र त्यही पानी मानिसले पिउने भएका करण स्वास्थ्य संस्थामा झाँडापखालाका बिरामी बढी आउन्छन् । तर गुठीचौरका स्वास्थ्य संस्थामा जीवनजलसमेतको अभाव रहेको छ ।

गुठीचौर गाउँपालिका – ५ देपालगाउँ स्वास्थ्य चौकीका इन्चार्ज क्षेत्रबहादुर खत्रीका अनुसार यस स्वास्थ्य संस्थामा अरु औषधि भएपनि जीवनजल भने छैन । उहाँले भन्नुभयो अहिले बर्खा मौसममा झाडापखालाका बिरामी बढी आउन्छन् । तर जीवनजल छैन । बिरामीलाई हामीले के भनेर पठाउने निकै समस्या हुने गरेको छ । दैनिक २५/३० जना बिरामी आउने गर्दछन् । औषधि पनि स्वास्थ्य संस्थामा प्रयाप्त नहुने भएकाले पूर्ण डोजको औषधि दिन नसकिएको सिनियर अहेव देवानन्द तिमल्सिनाले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो ‘बिरामीलाई औषधि पूर्ण डोजको औषधि दिनका लागि ५–७ दिन पुग्ने दिनुपर्ने हुन्छ । तर स्वास्थ्य संस्थामा औषधि प्रयाप्त नहुदा २–३ दिनका लागि मात्रै दिने गरेका छौँ ।’

सुत्केरी महिलाले समयमै प्रोत्साहन भत्ता पाउदैनन् । सुत्केरी महिलालाई डिचार्ज गर्ने बेलामा स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी भएपछि प्रोत्साहन भत्ता दिनु पर्ने हो । तर सुत्केरी भएको ६ महिनाको अवधिमा मात्रै प्रोत्साहन भत्ता पाउने गरेको सिनियर अहेव तिमल्सिनाले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयोे ‘सुत्केरी महिलालाई तत्कालका समस्या समाधान गर्ने सरकारले प्रोत्साहन भत्ताको व्यवस्थापन गरेको हो । तर लामो समय वितेपछि मात्रै पाउने गरेका छन् । ’ गुठीचौर स्वास्थ्य शाखा संयोजक बालराम नेपालीका अनुसार अहिले स्वास्थ्य संस्थामा जीवनजल कमै मात्रमा रहेको छ । कतिपय स्वास्थ्य संस्थामा सकिएको पनि होला । जीवनजल अहिले जिल्लाभर अभाव छ । अभाव भएपनि कमै मात्रमा होला । भदौ ६ गते  स्टाफ बैठक छ । त्यतिबेला सवै स्वास्थ्य संस्थाका स्वास्थ्यकर्मी बैठकमा आउन्छन् । कहाँकति औषधिको अपुग छ । त्यतिबेला स्वास्थ्य शाखाको स्टोरमा भएको औषधि वितरण गर्ने छौँ ।

गुठीचौर गाउँपालिका सरकारले स्वास्थ्य र शिक्षालाई प्रथामिकता दिने नारासहित नीति ल्याएपनि बजेट विनियोजनमा खासै प्रथामिकता दिएको छैन । स्वास्थ्य शाखा संयोजक नेपालीले बताउनुभयो ।  स्थानीय सरकारको बहाली भएको ६ वर्षपछि एम्बुलेन्सको व्यवस्थापन भएको छ । एम्बुलेन्स पहिले नै व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हो । तर भएन । यसै गरी, गर्भवती महिलाका लागि अल्ट्रा साउण्ड डिभियो एक्सरे धेरै लामो प्रयासपछि केही समयअघि मात्रै पालिका स्तरमा एउटा व्यवस्थापन भएको हाे । गर्भवती महिलाको पेटमा बच्चा उल्टोसुल्टो केकस्तो छ हेर्न अहिले सहज भएको संयोजक नेपाली बताउनु भयो । उहाँले भन्नभयोे ‘अझै यस ठाउँमा ल्यावको आवश्यकता छ । ल्याव स्थापनाका लागि पहल गरेका छौँ ।’