नेपाली राजनीतिको आधुनिक इतिहासलाई फर्केर हेर्ने हो भने एउटा तथ्य स्पष्ट देखिन्छ— आजको नेपाल जुन जगमा उभिएको छ, त्यसको वैचारिक खाका कोर्नमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी र विशेषगरी पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ को भूमिका निर्णायक छ। संसदीय अंकगणितमा कहिले उतारचढाव आए पनि, देशको मूल प्रवाह र राजनीतिक दिशा अझै पनि उनीहरूले नै स्थापित गरेका एजेन्डाहरूको वरिपरि घुमिरहेको छ।
१. एजेन्डाको नेतृत्व: सानो संख्या, ठूलो प्रभाव कुनै पनि दलको सफलतालाई केवल सिटको संख्याले मात्र मापन गर्नु अपूर्ण हुन्छ। वास्तविक विजय त त्यो हो, जसको विचारलाई विपक्षीले समेत आत्मसात् गर्न बाध्य हुन्छन्। संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता, समावेशिता र समानुपातिक प्रतिनिधित्व जस्ता विषयहरू हिजोका दिनमा प्रचण्डले उठाएका मुख्य मुद्दाहरू थिए। आज यी मुद्दाहरू नेपालको संविधानका अभिन्न अंग बनेका छन्। यस अर्थमा, देशको राजनीतिक ‘कोर्स’ अझै पनि त्यही वैचारिक जगमा टिकेको छ।
२. परिवर्तनको संवाहक र प्रचण्डको गतिशीलता प्रचण्ड केवल एउटा दलको नेता मात्र नभई एक परिवर्तनकारी चिन्तक पनि हुन्। शान्ति प्रक्रियामा आएपछि उनले देखाएको गतिशीलता र जोखिम मोल्ने क्षमताले नेपाललाई दशकौँ लामो द्वन्द्वबाट निकास दियो। समाजको तल्लो तहमा रहेका वर्ग, लिंग र समुदायलाई राज्यको मूल धारमा ल्याउने जुन बहस उनले सुरु गरे, त्यसले नेपाली समाजको चेतना स्तरलाई निकै माथि उठाएको छ।
३. राष्ट्रिय सहमतिको केन्द्रविन्दु नेपाली राजनीतिमा प्रचण्ड एउटा यस्तो नाम हो, जसलाई निषेध गरेर कुनै पनि महत्वपूर्ण निर्णय लिन कठिन छ। उनी राष्ट्रिय सहमतिका एक कुशल सुत्रधार हुन्। जटिल राजनीतिक परिस्थितिहरूमा पनि मध्यमार्गी बाटो खोज्ने र सबै शक्तिहरूलाई एउटै टेबुलमा ल्याउने उनको क्षमताले गर्दा नै मुलुकले पटक-पटक राजनीतिक स्थिरताको दिशा समात्न सफल भएको छ।
४. समृद्धिको नयाँ संकल्प सशस्त्र संघर्षदेखि शान्तिपूर्ण राजनीतिसम्मको यात्रा तय गर्दै गर्दा, अबको मुख्य लक्ष्य ‘समाजवाद उन्मुख’ समृद्धि हुनुपर्छ भन्ने विचारमा कम्युनिस्ट पार्टी दृढ देखिन्छ। जनताको जीवनस्तर सुधार्न, सुशासन कायम गर्न र सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्न यो विचारले अझै पनि नेपाली युवा र बौद्धिक वर्गलाई मार्गनिर्देश गरिरहेको छ। निष्कर्ष: सिट संख्या एउटा प्राविधिक विषय हो, तर विचार र एजेन्डा स्थायी शक्ति हुन्। आजको नेपालको राजनीतिक संरचना र सामाजिक चेतनामा प्रचण्ड र कम्युनिस्ट पार्टीको छाप अमेट छ। इतिहासले यो स्वीकार गर्नेछ कि नेपाललाई आधुनिक युगमा प्रवेश गराउने वैचारिक क्रान्तिको नेतृत्व यही शक्तिले गरेको थियो।
लेखक नेपालि कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समिति सदस्य हुनुहुन्छ
