ठमाडौं, नेपाल – चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा नेपालको निर्यात व्यापारमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार, यो अवधिमा नेपालको निर्यात ८१ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब २५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। गत वर्षको सोही अवधिमा यो रकम १ खर्ब २४ अर्ब रुपैयाँ मात्र थियो।

निर्यातमा वृद्धि

निर्यातमा भएको यो वृद्धिको मुख्य कारण नेपालबाट भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका, र युरोपेली मुलुकहरूमा तयारी पोसाक, पस्मिना, जडीबुटी, र हस्तकलाका सामानहरूको मागमा भएको वृद्धि हो। विशेषगरी, भारतीय बजारमा नेपाली उत्पादनहरूको माग बढेको छ, जसले निर्यातको आँकडालाई उकासेको छ।

व्यापार घाटा अझै चुनौती

यद्यपि, निर्यातमा भएको यो वृद्धिको बाबजुद नेपालको व्यापार घाटा भने अझै उच्च छ। तथ्याङ्कअनुसार, चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा व्यापार घाटा १५ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो गत वर्षको तुलनामा १२.५ प्रतिशतले बढी हो। आयात रकम १७ खर्ब ३५ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा १६ प्रतिशतले बढी हो।

आयातको अवस्था

नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थ, मेसिनरी, इलेक्ट्रोनिक्स सामान, र कच्चा पदार्थको आयातमा भएको वृद्धिले व्यापार घाटालाई थप बढाएको छ। भारत, चीन, र अन्य देशहरूबाट हुने आयातमा भएको वृद्धिले नेपालको व्यापार सन्तुलनलाई चुनौती दिएको छ।

विज्ञहरूको सुझाव

अर्थशास्त्रीहरूले निर्यात प्रवर्द्धनका लागि थप नीतिगत सुधार र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। “निर्यातमा भएको वृद्धि सकारात्मक छ, तर व्यापार घाटा कम गर्न स्वदेशी उत्पादनको गुणस्तर र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउन आवश्यक छ,” अर्थशास्त्री डा. चन्द्रमणि अधिकारीले भने।

सरकारको प्रयास

नेपाल सरकारले निर्यात प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिर connecting with international markets, enhancing product quality, and exploring new markets for Nepali goods. The government aims to reduce the trade deficit by promoting domestic industries and encouraging value-added exports.

भविष्यका सम्भावना

विज्ञहरूका अनुसार, यदि नेपालले कृषि, हस्तकला, र पर्यटनमा आधारित उत्पादनहरूको निर्यातलाई थप प्रोत्साहन गर्न सक्यो भने व्यापार घाटा कम गर्न सम्भव छ। साथै, नयाँ बजारहरूको खोजी र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सम्झौताहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयनले पनि नेपालको व्यापार सन्तुलनलाई सुधार गर्न सक्छ।

यो समाचार लेख तयार पार्ने समयसम्म भन्सार विभागले थप तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छैन। तर, व्यापार घाटा कम गर्न र निर्यात वृद्धिका लागि नीतिगत सुधार र लगानीको आवश्यकता स्पष्ट देखिएको छ।