गौरीशङ्कर गाउँपालिका-८ का सल्ले गाउँको १३ परिवारका ५७ जना सोही वडाको बेहुली डाँडामा साउन १९ गतेदेखी त्रिपालमुनि बस्छन् । पहेँलो त्रिपालका छाप्रा गौरीशङ्कर गाउँपालिका-८ को बेहुली डाँडामा लहरै छन् । छ्वाली र स्याउला ओछ्याइएका छाप्राबाहिर स-साना बालबालिका खेलिरहेका छन् । अधिकांश महिला, बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक रहेका साँघुरा छाप्राभित्रै खाने र सुत्नेु पर्ने बाध्यता छ ।
सरोकारवाला निकायले एक साताअघि त्रिपाल बाँडेर कुनै खोजखबर नगरेको गौरीशङ्कर गाउँपालिका-८ का पहिरोपीडित ८० वर्षीय शमशेरबहादुर मगरले बताउनु भयो । सडक सञ्जालले नछोएको सल्ले, तल्लो सल्ले, हुर्पाङलगायत गाउँका पहिरो विस्थापित परिवार यतिबेला अलपत्र छन् । उहाँले भन्नुभयो,’सुरक्षित हुन्छौँ कि भनेर यो डाँडामा आएर बसेका छौँ । तर माथि भीर, तल पहिरो छ, कसरी सन्तान जोगाउने भन्ने पिरलो अझै छ । कसैले राहत दिए पनि भीरको बाटो पाँच घण्टाभन्दा बढी आउजाउ गरेर ल्याउनुपर्छ ।’
राति पहिरो गएपछि सल्लेका गाउँले भागेर ओडारमा गई ज्यान जोगाएको स्थानीय तुलीमाया मगरले उल्लेख गर्नुभयो । ‘साँझतिर चारैतिरबाट पहिरो खस्यो, घरमा पहिरो बज्रिन थालेपछि भागेर ओडारमा पुग्यौँ । ओडार नजिकैको खोलामा पनि बाढी आउन थालेपछि झनै डर भयो’, उहाँले भन्नुभयो ।
पहिरोले घर लगेका र जोखिमका ३४ परिवार यतिखेर सुरक्षित स्थानको खोजीमा छन् । बाटो, पुलपुलेसा सबै पहिरोले बगाएपछि उद्धारदेखि आउजाउको सकस परिरहेको छ । बाढीपहिरोले गर्दा स्वास्थ्य संस्था जाने बाटो बन्द छन् । सामान्य अवस्थामा पनि स्वास्थ्य संस्था पुग्न यहाँबाट तीन/चार घण्टा हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । यतिबेला त्रिपालमा बसिरहेका ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका बिरामी पर्न थालेको स्थानीय मानबहादुर श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,’चिसो भुइँमा स्याउला ओछ्याएर ८०/९० वर्षका बुबाआमा राखेको छु, रातभरि पानी चुहिन्छ । बालबच्चा र ज्येष्ठ नागरिक जोगाउन निकै कष्ट परिरहेको छ ।’
सदरमुकाम चरिकोटबाट २२ कोस टाढाका सल्ले गाउँ पुग्न दुई दिनको पैदल हिँड्नुपर्छ । ग्रामीण सडकबाट छेसा खारेसम्म तीन/चार घण्टामा र त्यहाँबाट दुई घण्टाको पैदलमा पुगिने यो गाउँ तुइनटारबाटै सडक अवरुद्ध बनेपछि सडक सञ्जालबाट विच्छेद भएका छन् । पहिरो छिचोल्दै दुई दिनको पैदल हिँडेर त्यहाँ पुग्दा स्थानीयले पटक पटक आफ्ना अवस्था हेरिदिन आग्रह गरिरहेका थिए । यस्तै पहिरोले खारे र मार्बु जोड्ने झोलुङ्गे पुल र पैदलमार्ग क्षतिग्रस्त बनाएपछि गाउँ पुग्ने बाटो अवरुद्ध भएको हो । पहिरोपीडितहरू एक संस्थाले दिएको एक बोरा चामल र चाउचाउ बोकेर भीरको बाटो छिचोल्दै छन् ।
पहिरोको चपेटामा परेका सल्ले गाउँमा विगतमा पनि राज्यको उपस्थिति निकै कम रहेको स्थानीयको गुनासो छ । गौरीशङ्कर-८ को विकट बस्ती हुर्पुङ, सल्ले, तल्लो सल्ले चारैतिरबाट पहिरोले घेरेर सम्पर्कविच्छेदको अवस्थामा छन् । चर्न गएका बस्तुभाउ पहिरोका कारण फर्कन सकेका छैनन् । बालबालिका बाटो नभएपछि विद्यालय जान नपाएको स्थानीय कोपिला मगरले बताउनु भयो । ‘गाउँमा धेरै गर्भवती छन्, आजभोलि नै सुत्केरी हुने अवस्थाकालाई कसरी स्वास्थ्य संस्थासम्म लैजाने ?’, मगरले उल्लेख गर्नुभयो ।
खारेको सल्लेबाट खसेको पहिरोले गौरीशङ्कर गाउँपालिका-७, टोपाटारका नौ घरमा क्षति पुर्याएको छ । पहिरोमा परी टोपाटारका दुई जनाको शव फेला परे पनि दुई जना अझै बेपत्ता छन् । टोपाटार बजार अहिले पूरै विस्थापित छ । पहिरोले मार्बुकै भीष्मे गाउँ पनि विस्थापित भएको गौरीशङ्कर गाउँपालिका-७ का वडाध्यक्ष साङ्गे शेर्पाले बताउनु भयो । चारैतिरबाट भीष्मे गाउँ पहिरोले घेरिएको कारण तल र माथि दुवैतिरबाट पहिरो आएपछि २२ घर परिवारले गाउँ छाडेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
भीष्मेका स्थानीय मार्बुमा भएका आफन्त, भूकम्पका बेला बनाएका र हाल खाली घरमा बसिरहेका छन् । पहिरोले क्षति पुर्याएपछि गाउँमा विद्युत र सञ्चार अवरुद्ध छ । पहिरोपीडित परिवारलाई भेट्न पुगेका पूर्वसञ्चारमन्त्री पार्वत गुरुङले मानवीय र भौतिक क्षतिका हिसाबले यहाँ अहिलेसम्मकै ठूलो नोक्सान भएको बताउनु भयो । खारे र भीष्मे बस्तीका ६० भन्दा बढी घर परिवारलाई तत्काल स्थानान्तरण नगरे थप क्षतिको जोखिम हुने उहाँले उल्लेख गर्नुभयो । यस समस्याको समाधानको लागि सरोकारवालाहरू सबैले छलफल गरेर बस्ती स्थानान्तरण गर्ने प्रयास गरिरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । प्रमुख जिल्ला अधिकारी कोमलप्रसाद धमलाले तत्कालका लागि विस्थापितलाई त्रिपालमा राखिएको बताउनु भयो । गाउँमा बस्नै नमिल्ने गरी पहिरोमा परेका कारण भौगोलिक बनोटका पनि स्थानान्तरण गर्नुको विकल्प नरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
