रवीन्द्र माकाजू

         पोखरामा तिलकमान गुभाजूलाई धेरैले वरीष्ठ पत्रकारका रूपमा पनि चिन्ने गर्दछन् । वि.सं. २००० सालमा पोखराको मोहरिया टोलमा जन्मिएका गुभाजू बाबु सन्तमानको पुख्र्यौली सुन व्यापारमा भन्दा पनि शिक्षाक्षेत्र र पत्रकारितामा नै रमाए । अहिले ८० टेक्दा पनि सक्रिय छन् पत्रकारितामा । हुन त उनीले २०२५ सालतिर पोखराबाट प्रकाशित नेपाल पर्यवेक्षक साप्ताकिमा संलगन थिए । त्यसबेला त्रिभुवन शर्मा र नीलकण्ठ शर्माले प्रजातन्त्रको पक्षमा आवाज बुलन्द गर्ने हेतुले पत्रिका प्रकाशन गर्न खोजेका थिए । गुभाजूले पत्रिकाको लागि आवश्यक कार्य सबै गर्दथे तर पत्रिकामा नाम भने राख्न चाहेनन् । पत्रिका गती नलिएपछि राजधानीबाट प्रकाशित राष्ट्रपुकार साप्ताहिकको रिर्पोटर भएर प्रजातन्त्रका पक्षमा समाचार पठाउँन थाले गुभाजू ।

     नेपालमा भएको पहिलो आमनिर्वाचन (२०१५) मा तिलकमानले स्कुल पढ्दै गर्दा मतदाता शिक्षा प्रदान गर्न गाउँगाउँ पुगेका थिए । उनले २०२० साल एस.एल.सी परिक्षा दिनासाथ पर्वतको आर्थर र राम्जामा हेडमास्टर हुन पुगे । उनी राम्जाको पशुपति माध्यमिक विद्यालयका संस्थापक हेडसर हुन् । एस.एल.सी पास गर्नासाथ पृथ्वीनारायण कलेजमा भर्ना भए । उनीसँग कलेजका लागि बाँस र रबर बोकेको स्मृति ताजा छ । उनले साथीहरुसँग मिलेर आदर्श पुस्तकालय खोले । उनलाई पुख्र्यौैली सुन पेशा मन परेन । बरु राजनीति र शिक्षाक्षेत्र मन प¥यो र थप अध्ययन गर्न तर्फ लागे । उनले पृथ्वीनारायण कलेजमा बि.ए पढाइ पूरा गरेपछि पोखरा व्यापार संघमा जागिर खाए । उनको सम्बन्ध नेपाली काँगे्रसका नेताहरु मिनबहादुर गुरुङ, पे्रमबहादुर कुँवर, धिरबहादुर गुरुङ आदिसँग थियो । तारानाथ रानाभाट, खेमराज पौडेल, निलकण्ठ शर्मासँग विशेष भेटघाट भइरहन्थ्यो । तिलकमानहरु तरुणदलका गतिविधिलाई बढाउन तर्फ लागेका थिए । त्यसबेला पार्टी प्रतिबन्धित अवस्थामा भएकाले खुल्ला वातावरण थिएन । तैपनि प्रजातान्त्रिक आन्दोलनलाई अघि बढाउने काम तिलकमान गुभाजूबाट भइरहेको पोखरा महानगर पालिकामा पूर्व मेयर भोला थापा बताउँछन् ।

      पोखरा व्यापार संघ (हाल पोखरा उद्योग वाणिज्य संघ) को जागिरबाट रिटायर्ड भएपछि २०३९ साल पर्यवेक्षक साप्ताहिक प्रकाशन गर्न शुरु गरे । जुन पत्रिकामा पद्यशरण रेग्मी, हुमाकान्त पाण्डे, नारायणदत्त नेपालले आफ्ना विचार पोख्ने गर्दथे । उनको पत्रिका पञ्चायती सरकारको आँखाको तारो बन्न पुग्यो । सरकारले एकैपटक १७ वटा पत्रिकालाई बन्द गर्ने निर्णय गर्दा पर्यवेक्षक साप्ताहिक पनि मारमा पर्न गयो । ०४६ सालको आन्दोलन पछि उनले पुनः पत्रिका प्रकाशन गरे । ०५२ सालमा उनको पत्रिकाले संयुक्त राष्ट्रसंघको स्वर्ण वर्ष विशेषाङ्क निकाल्दा प्रथम पुरस्कार हात पा¥यो ।

      जन्मजात बौद्ध परिवारमा जन्मिएकाले उनी बुद्ध विहार गइरहन्थे । उनको सम्पर्क भिक्षुहरूसँग हुन्थ्यो । बौद्ध धर्मकाबारे सोधखोज गर्दै गए । उनले धर्मचक्षु (बौद्ध मासिक) पत्रिका धेरै वर्ष प्रकाशित गरे । धर्मशीला अनागरिका, के बुद्ध धर्म हिन्दु धर्मको शाखा हो र ? लगायत थुप्रै पुस्तक प्रकाशन गरे । बुद्ध धर्म सम्बन्धी पुस्तक प्रकाशन र योगदानको कदर गरी बुद्धजयन्ती समारोह समिती, धर्मोदय सभा लगायतका संस्थाले उनलाई सम्मानपत्र दिएको छ भने पत्रकारिताका लागि दयाशंकर स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान पनि गरिएको छ ।

अत्यन्त मिलनसार, मृदुभाषी, बौद्धिक व्यकित्त्वका धनीका रूपमा परिचित वरिष्ठ पत्रकार तिलकमान अहिले ८० टेक्दै गर्दा पनि पत्रकारिता प्रतिको मोह र निष्ठा त्याग्न सकेका छैनन् । सधैं कलम चलाउन झिजो मान्दैनन् ।