नेपालको राजनीतिमा आज जुन उज्यालो र अधिकारको कुरा गरिन्छ, त्यसको जगमा कतिको रगत, पसिना र कति आमाहरूको सिन्दूर पुछिएको छ भन्ने कुरा सायद समयको धुलोले छोप्दै लगेको छ। हिजो टाउकोको मूल्य तोकिँदा, जङ्गलको कठोर बास र मृत्युसँगै लुकामारी खेल्दा पनि जसले यो देशका उत्पीडित, दलित, जनजाति र पिछडिएका वर्गका लागि ‘मुक्ति’ को सपना देख्यो, आज उनै नायकलाई संकुचित राजनीतिक घेराबन्दीमा देख्दा जोकोही क्रान्तिकारीको मन रुन्छ।
के हामीले यति चाँडै बिर्सियौं? शपथ ग्रहण समारोहका ती दृश्यहरू देख्दा लाग्छ— के नेपाली जनताले ती दिनहरू बिर्सिएका हुन्? हिजो महिलाले टाउको उठाएर बोल्न पाउने अधिकार, दलितले राज्यको निकायमा पाउने सम्मान र संघीयताको यो संरचना कसको साहसले सम्भव भएको थियो? आज ती एजेन्डामा देश चलिरहेको छ, तर ती एजेन्डाका सर्जक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ विरुद्ध खनिएका दम्भ र घमण्डका पर्खालहरूले इतिहासलाई गिज्याइरहेका छन्। एउटा क्रान्तिकारीको आँखामा आँसु र प्रश्न २० वर्ष अगाडिको त्यो दृश्य सम्झिँदा आजको अवस्थाले मुटु चसक्क बनाउँछ। जुन पार्टीलाई रगतले सिँचेर ठूलो बनाइयो, आज त्यहीँभित्रका केही पात्रहरूको अहंकार र पदको लोभले पार्टी विभाजन र आन्दोलन कमजोर पार्ने काम भएको छ। ती विभाजनकारीहरूको दम्भ देख्दा लाग्छ— उनीहरूले केवल प्रचण्डलाई होइन, ती हजारौं शहीदका सपना र करोडौं जनताको भरोसालाई घात गरिरहेका छन्। ”जसले आफ्नो जीवनको ऊर्जा देश बदल्न खर्चियो, आज उसैलाई किनारा लगाउन खोज्नेहरूले के बिर्सिएका छन् भने— प्रचण्ड एउटा व्यक्ति मात्र होइनन्, उनी त नेपाली जनताको अधिकारको एउटा बलियो ‘दस्तावेज’ हुन्।” पश्चात्ताप र अबको बाटो आज आम जनताले एकपटक छातीमा हात राखेर सोच्नुपर्ने बेला आएको छ।
यदि प्रचण्डले हिजो त्यो जोखिम नमोलेको भए, के आज हामी यो स्वतन्त्रता र अधिकारको उपभोग गर्न सक्थ्यौँ? राजनीतिमा सत्ता आउँछ र जान्छ, तर इतिहासले सधैं न्याय गर्दैन। हामीले समयमै चिन्न सकेनौं र यी परिवर्तनका नायकलाई कमजोर बनाइरह्यौं भने, भोलिको पुस्ताले हामीलाई कहिल्यै माफ गर्ने छैन। त्यो त्याग, त्यो बलिदान र त्यो अडानका लागि हामीले गर्व गर्नुपर्ने ठाउँमा आजको यो खिचातानी देख्दा पश्चात्ताप लाग्नु स्वाभाविक हो। तर सम्झनुहोस्— विचार कहिल्यै मर्दैन, र जनताको अधिकारको पक्षमा उभिएको संघर्षले कहिल्यै हार स्वीकार्दैन।
केशव दाहाल (केन्द्रीय सदस्य, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी)
